Visie op zorg: het verpleeghuis als onderdeel van de wijk

Midden in het nieuwe Juliana Kwartier in Apeldoorn ontwikkelde Explorius het zorggebouw van KleinGeluk en Siza, met onder meer een verpleeghuis en wonen voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Geen geïsoleerde zorglocatie, maar een voorziening die nadrukkelijk bij de wijk hoort. ‘Mensen moeten hier vooral graag willen wonen.’

Het is in wezen geen rocket science: natúúrlijk zit je als zorgorganisatie liever midden in een vitale woonomgeving dan ergens achteraf. Voorzieningen op loopafstand én verenigingen, scholen en andere organisaties in de nabijheid brengen een dynamiek die het welzijn van cliënten alleen maar ten goede komt: ze kwijnen niet weg in een klinische ziekenhuisomgeving maar wonen in een ‘normale’ buurt, met alle gezonde impulsen van dien.

Het is bijzonder dat het door Explorius ontwikkelde Juliana Kwartier in Apeldoorn juist is gebouwd op de locatie waar tot 2013 het Juliana Ziekenhuis stond. Naast ‘gewone’ gezinswoningen in jaren dertig-stijl zijn hier ook een aantal zorgfuncties gerealiseerd, met onder meer een verpleeghuis van zorgorganisatie KleinGeluk.

Levendige sfeer

“Wij wilden met dit gebouw nadrukkelijk onderdeel zijn van het Juliana Kwartier,” zegt Renée Laurens, manager ondersteunende bedrijfsvoering bij KleinGeluk. “De wijk heeft een fijne, levendige sfeer. Er is een ontmoetingspunt voor buurtbewoners, een consultatiebureau, een buurtsupermarkt, een aantal speeltuinen en een scholengemeenschap waar we veel contact mee hebben. Ook vanuit nabij gelegen basisscholen komen kinderen langs om samen met de bewoners liedjes te zingen.”

Minstens zo belangrijk: het Juliana Kwartier ligt op een steenworp van het centrum van Apeldoorn. “Als een cliënt naar de markt wil of naar een mooi concert kan dat gewoon te voet, eventueel onder begeleiding of met de familie,” zegt Irma Hofhuis, locatiemanager bij KleinGeluk. “En als je de andere kant op gaat kom je uit bij Paleis Het Loo, wat natuurlijk een prachtige omgeving is om te wandelen of te fietsen.”

Bewegingsvrijheid

Ook het verpleeghuis zelf biedt de bewoners, die in de meeste gevallen verregaande dementie hebben, veel bewegingsvrijheid. Er is een ruime tuin en binnen kunnen ze naar believen aanschuiven bij de verschillende ‘huiskamers’. Het open karakter van het gebouw is mede te danken aan de technologie van ‘leefcirkels’, waarbij de met een sensor uitgeruste cliënten zich vrij kunnen bewegen binnen een vooraf ingesteld gebied. Mede daardoor kan KleinGeluk nog meer rekening houden met de behoeften en mogelijkheden van de individuele bewoners.

Die veranderde kijk op zorg, met meer aandacht op interactie met de omgeving, is een relatief recente ontwikkeling, aldus Sien Vels, manager Strategie & Maatschappij van Explorius. “Toen wij in 2015 begonnen met de ontwikkeling van deze locatie leefde die nadruk op samenleven en gemeenschapsvorming nog niet zo sterk. Pas de laatste twee, drie jaar heeft dat een grote vlucht genomen bij ontwikkelaars, zorginstellingen en gemeenten. Hoe past het zorggebouw in de omgeving? Hoe zet je een ‘zorgzame wijk’ op, met alle initiatieven die er al zijn in een buurt? Een goed zorggebouw ontwikkelen dat aansluit bij de omgeving kan alleen in nauwe samenwerking. KleinGeluk heeft letterlijk met ons aan de tekentafel gestaan om deze locatie op een toekomstbestendige manier vorm te geven.”

Koffieochtenden

Met de juiste mix van doelgroepen, slimme, smaakvolle architectuur en goede voorzieningen ontstaan er prettige plekken.  Ontmoetingen en initiatieven moeten wel georganiseerd worden, zegt Vels. Koffieochtenden met de bewoners van de naastgelegen seniorenwoningen. Een grand café op de begane grond, waar het toekomstbeeld is dat ook de mensen uit de buurt gewoon naar binnen lopen. Een open gebouw in warme kleuren, zonder toegangscodes maar met een vrijwilliger die bezoekers opvangt. “Ons uitgangspunt was: dit is geen zorggebouw, mensen moeten hier vooral graag willen wonen,” besluit Laurens. “En aan de reacties te horen zijn we daar in geslaagd.”

‘Een goed zorggebouw ontwikkelen dat aansluit bij de omgeving kan alleen in nauwe samenwerking’

Klik hier om het originele artikel in Zorgvisie te lezen.