Spotlight: Ensemble op het Harmonieplein

“Het moest vooral voelen alsof het er altijd al geweest is.”

Dat was vanaf het begin een duidelijke ambitie van architect Edwin van Elk voor het project aan het Harmonieplein in Maarssen. Geen uitgesproken nieuwbouwstatement, maar een plan dat zich vanzelfsprekend voegt in het dorpse hart van het centrum.

Dat was ook nodig, want eenvoudig was deze plek niet. “De voorbereiding heeft lang geduurd,” vertelt Edwin. “Het gebied bestond uit verschillende stukken grond met meerdere eigenaren. En terwijl wij bezig waren, bleef de omgeving zich ontwikkelen. Zo kwam er een school naast de locatie. Zo’n dynamiek vraagt om flexibiliteit in het ontwerp.”

De gemeente gaf richting met een visiedocument voor de vernieuwing van het centrum. Daarin werd het belang van rooilijnen, de beleving van het plein en de gewenste doelgroepen benoemd. Dat document vormde een belangrijk vertrekpunt, maar het echte werk begon bij de vertaalslag naar een plan dat ook écht werkt.

Een dorpse schaal en maat werd het fundament onder Ensemble. “Maarssen is geen grote stad,” zegt Edwin. “Het oude centrum voelt kleinschalig en dat gevoel wilden we behouden. Daarom kozen we voor twee grotere volumes aan de randen – een zorgcomplex en een appartementengebouw – met daartussen grondgebonden stadsvilla’s. Zo blijft het dorpse karakter van het centrum behouden.”

Ook parkeren speelde een grote rol. De locatie is compact en ondergronds parkeren bleek niet haalbaar. “We hebben het parkeren op maaiveld opgelost, in het binnenhof. Dat binnengebied moest niet alleen functioneel zijn, maar ook een prettige woonomgeving worden. Het is uiteindelijk een bewoonbaar binnengebied geworden, waardoor mensen echt aan beide kanten van het plan kunnen wonen.”

Op de begane grond ligt aan het plein de gemeenschappelijke ruimte. Die zorgt voor levendigheid: een plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en waar ook richting het plein activiteit ontstaat, binnen én buiten. Dat is een belangrijke kwaliteit in het plan.

Die levendigheid aan het plein komt ook terug in de entrees en de overgangsgebieden. Woningen liggen iets boven maaiveld, er zijn groene ‘voortuinen’ en Delftse stoepen. Dat maakt het prettig wonen aan het plein, met een goede balans tussen privacy en contact.

In het ontwerp zelf is veel aandacht besteed aan gelaagdheid. Verschillende kapvormen – allemaal bewoonbaar – variatie in gevels, kozijnen, kleurgebruik en details. “Door spanning in het beeld te brengen, oogt het geheel kleinschaliger. Alsof het in verschillende fases is gebouwd.”

Het appartementengebouw verwijst bewust naar het industriële verleden van de plek. “Hier stond vroeger een fabriek. Dat zie je terug in de stoere baksteen, het ritme van de kozijnen, de commerciële plint op de hoek en de zinken kap.”

Materialisatie en detaillering zijn gekozen met het oog op de lange termijn. “Duurzame, onderhoudsvrije materialen, zodat de kwaliteit ook over jaren nog zichtbaar is.”

Het vrijstaande pand vroeg juist om een andere benadering. “Dat was al een prachtig gebouw. Daar hebben we vooral behouden en hersteld, met een iets sterkere gevel- en kleurstelling. Meer was niet nodig.”

Terugkijkend was het een lang traject, maar juist daardoor kon het plan meebewegen met zijn omgeving. Edwin: “Het was heel waardevol dat Explorius als ontwikkelaar de tijd heeft genomen om het ontwerp te blijven aanscherpen. Door die samenwerking hebben we het beste resultaat bereikt.”

Aan het Harmonieplein komen wonen, ontmoeten en leven samen. Door de zorgvuldige samenhang tussen de woningen en de bestaande omgeving ontstaat een plek waar mensen zich thuis voelen en waar het dorpse karakter van Maarssen behouden blijft.